#

Wandelen in Renkum

 
 

 
 
 
#

Wandelroute : Jufferswaard en Noordberg








#Wandelroute in het kort
Natuurgebied Jufferswaard is een oude uiterwaard waar je resten van een oude steenoven tegenkomt. 's Zomers zijn er veel watervogels te zien en bij een strenge winter is het een favoriete schaatsplek.
Over de melkdam werd in het verleden de melk van de koeien in de Jufferswaard vervoerd.
Onderaan de Noordberg stond vroeger de galg van de Heerlijkheid Doorwerth.
Door eikenlanen kom je bij het westelijke einde van de stuwwal. Hier ligt ook de grens van de Heerlijkheid Doorwerth.
Geniet van een van de vele weidse uitzichten die de Boersberg en Noordberg te bieden hebben.
Doorwerth was bekend om de vele eikenhakhoutbossen, die de schors leverden voor het looizuur voor de leerlooierijen in Arnhem en Wageningen.
Wandelroute: Jufferswaard en Noordberg
Latitude: 51.9730560180664 Longitude: 5.73425462303632

Slideshow

#Overzichtskaartje
SVG Image

#Samenvatting
Beginpunt: Katholieke kerk Renkum
Eindpunt: Katholieke kerk Renkum
Lengte: 4,7 (km)
Aantal bezienswaardigheden: 25
 

Parkeren:

Openbaar vervoer:

Horeca:

Links:




Katholieke kerk Renkum

#Katholieke kerk Renkum
Het 14e-eeuwse beeld van Maria van Renkum heeft in deze kerk een ereplaats. Renkum is één van de oudste en grootste Mariabedevaartplaatsen in Nederland boven de grote rivieren. Het beeld heeft een grote aantrekkingskracht voor veel mensen.
Veel zoekende en lijdende mensen vinden bij "Maria van Toevlucht" rust, troost en nieuwe levensenergie.

In de kapel te Renkum- Redinchem werd rond 1380 werd dit beeld al vereerd. In 1405 werd er een vrouwenklooster van de Moderne Devotie gesticht.
Tijdens de Reformatie - ca. 1580 - werd het beeld in Utrecht bij de Bisschop in veiligheid gebracht. Op 6 mei 1928 kon het, na bijna 350 jaar ballingschap, weer feestelijk ingehaald worden. Sindsdien komen pelgrims naar Maria van Renkum. Op de laatste dinsdag van mei vindt de jaarlijkse Mariabedevaart plaats.




Route:

  • Loop vanaf de kerk naar het kruispunt van de Europalaan met de Utrechtseweg.
  • Volg de Utrechtseweg in oostelijke richting.
  • Loop door tot je het oude klooster, nu politiebureau aan je linker hand ziet.


Politiebureau Renkum

#Politiebureau Renkum
Politiebureau Renkum gevestigd in een voormalig klooster behorende bij de Katholieke kerk te Renkum. Naast het hoofdgebouw ligt een kleine kapel op het terrein. Het Renkumse politiebureau heeft daarom zelfs een kapel.




Route:

  • Volg de Utrechtseweg verder in oostelijke richting.
  • Loop door tot je vlak voor de benzinepomp aan je linker hand een monument ziet.


Monument Joan Beuker

#Monument Joan Beuker
Het Papier Monument Renkum herinnert aan de oprichter van de grootste krantenpapierfabriek Van Gelder, een van de vele papierfabrieken in Nederland. Van Gelder Papier was een fabrikant van papier waarvan de geschiedenis teruggaat tot 1685 en die heeft bestaan tot 1982. Het bedrijf had vestigingen te Wormer, Velsen, Apeldoorn en Renkum De fabrieken te Renkum gingen na 1982 verder onder de naam Parenco. In 1983 werd Parenco onderdeel van het Duitse Haindl en in 2001 werd de fabriek verkocht aan Norske Skog. Na enkele reorganisaties en het stilleggen van papiermachine 2 werken er anno 2012 nog 270 mensen en bedraagt de productie 250 kton krantenpapier per jaar. Het monument is onlangs opgeknapt.




Route:

  • Loop door langs de Utrechtseweg tot de kerk aan je linker hand net achter het tankstation.


Vrijzinnige Gemeente

#Vrijzinnige Gemeente
In dit kleine kerkje huisvest een kleine geloofsgemeenschap een open vereniging, die haar leden vrij laat in hun denken over het geloof en de beleving ervan. De afdeling Renkum telt ongeveer zeventig leden en begunstigers. Behalve de weekelijkse diensten zijn er cursussen en andere activiteiten.




Route:

  • Loop door langs de Utrechtseweg tot het volgende gebouw.


't Schildershuis

#'t Schildershuis
't Schildershuis is gebouwd in een voor deze streek bekende stijl van de Amsterdamse School. Heeft iemand meer informatie van dit wel heel bijzondere huis? Is het na de oorlog gerestaureerd? Is dit huis van dezelfde architect als "De Berk: in Bennekom?




Route:

  • Volg de Utrechtseweg verder tot er een paadje van rechts tussen de huizen vandaan komt. Dit is te herkennen aan de dranghekken die ervoor staan.


Utrechtseweg Heelsum

#Utrechtseweg Heelsum
Langs de Utrechtseweg in Heelsum staan verschillende bijzondere huizen. De Utrechtseweg was in de 19e eeuw een plek voor landhuizen en vrijstaande villa's. Vele huizen hadden een prachtig uitzicht op de Rijn of het Beekdal van de Heelsumsebeek.




Route:

  • Volg het pad vanaf het hekje tussen de huizen door.
  • Loop onder het tunneltje door.
  • Loop de polder in tot aan een driesprong.


Jufferswaard Renkum

#Jufferswaard Renkum
De waterplassen in de Jufferswaard zijn ontstaan doordat de klei is afgegraven om er stenen van te bakken in de steenfabrieken in de omgeving.
Deze waterplassen dreigden te verdrogen. In 2005 heeft Staatsbosbeheer een duiker in de dijk tussen dit water en de Heelsumsebeek aangelegd. Nu worden ze gevoed met water uit die beek. Sindsdien is het aantal broedvogels aanzienlijk toegenomen, waaronder de Zomertaling, de Kleine Plevier, het Porceleinhoen, de Lepelaar. 's Winters zie je hier massa's ganzen en 's zomers baden de koeien in het koele water.




Route:

  • Loop tot aan het bruggetje.


Bruggetje Heelsumsebeek

#Bruggetje Heelsumsebeek
Vanaf deze plek heb je een prachtig uitzicht overzicht over de meanders in de Heelsumsebeek. De beek vormde een natuurlijke begrenzing van de Heerlijkheid Doorwerth.
De oorsprong van de Heelsumsebeek lag ooit bij Terlet, midden op de Veluwe. De beek liep via het Papendal naar Renkum, waar de Wolfhezerbeek zich erbij voegde. De Heelsumsebeek was dus een echte zijrivier van de Rijn.
Het dal is altijd vol bedrijvigheid geweest: er zijn grafheuvels uit de prehistorie, in de Middeleeuwen lag er een klooster en verschillende kastelen(Rondeel Wolfheze, Warnsborn), en vanaf ca. 1550 kwamen er watermolens die zorgden voor industriële bedrijvigheid, in 1735 stonden er 8 papiermolens in het Heelsums Beekdal. De papierindustrie (Parenco en Schut) is er nu nog steeds.




Route:

  • Loop door het klaphek.
  • Sla rechts af het paadje parallel aan de heuvel in.
  • Loop de heuvel omhoog.


Galg op de Noordberg

#Galg op de Noordberg
De Noordberg is een opvallend scherpe, uitstekende punt. Vroeger werd zo'n punt een 'oord' genoemd. 'Ten Oordberg werd in spreektaal de Noordberg.
Op oude kaarten (o.a. van 1616 en 1712) komt de naam Oordberg nog voor. Op deze kaarten stond onderaan de heuvel een galg getekend.
Doorwerth was een hoge heerlijkheid tot 1817; waarbij de Heer van Doorwerth als rechter mocht optreden. Hoge heerlijkheden mochten lijfstraffen en zelfs de doodstraf uitspreken.
De galg was vanaf de weg voor reizigers, maar ook vanaf de rivier goed zichtbaar.




Route:

  • Loop verder tot bij het uitzichtpunt met de picknicktafel.


Uitzichtpunt Noordberg

#Uitzichtpunt Noordberg
Vanaf dit uitzichtpunt kijk je ver uit over de rivier de Neder-Rijn. Zie je in de omgeving van de picknickbank de eikenhakhout strubben met een prachtige ondergroei van mossen.




Route:

  • Neem het pad haaks op de rivier.
  • Ga door het klaphek.


Eikenhakhout

#Eikenhakhout
De sfeer in dit bos is sprookjesachtig vanwege de vele meerstammige eiken Dit is een restant van een oude bosbouw methode voor het winnen van eikenschors.

Elke stomp heeft meerdere stammen of telgen op de stam of stobbe. De telgen worden steeds na 15 tot 20 jaar van de stobbe gezaagd. De stammen waren goed voor brandhout en de schors (eek) werd in eekmolens vermalen tot looistof - met tannine - voor de leerlooierijen in bijvoorbeeld de Leerlooierstraat in Arnhem. Toen begin twintigste eeuw een synthetische looistof werd ontdekt was deze bosbouwcultuur spoedig uit de mode. Het hakhout werd omgevormd in opgaand bos Slechts een uitloper op de stobbe bleef staan, het zogenaamde spaartelgenbos ontstond.

De oude stompen (soms wel meer dan 200 jaar oud) zijn begroeid met allerlei mossen en korstmossen. Insecten, zoals het vliegend hert, een zeldzame kever van wel zeven centimeter, vinden er een schuilplaats.
De natuurwaarde van dit hakhout is daarom groot.




Route:

  • Vervolg het pad door het eikenhakhout.


Houtwal

#Houtwal
Hier op de Noordberg krijg je een goede indruk van invloed van de mens op het cultuurlandschap. Ten behoeve van een boerenbedrijf met zowel landbouw als veeteelt, was het kleinschalig akkerland omgeven door hout/wildwallen. Deze houtwallen zijn vermoedelijk de restanten uit de tijd dat op de Noordberg nog schapen op de heide graasden. Op oude kaarten van het Gelders Archief (internet) liggen hier twee schaapskooien. Je hoort het hondenpension De Broekhorst, daar tussen die markante (groep?) beuken. Helaas zijn er op deze helling een aantal omgevallen, doordat de grote grazers (Schotse Hooglanders), de wortels vrij trapten.




Route:

  • Loop door het klaphek.
  • Vervolg het pad langs de bosrand tot de kleine parkeerplaats bij de asfaltweg.


Broekhorst Heelsum

#Broekhorst Heelsum
De Broekhorst is de naam van de boerderij gelegen onderaan de Noordberg. Deze kleine parkeerplaats is ernaar vernoemd. De boerderij is nu een hondenopvang en een kinderopvang.

Sinds 2010 heeft boerderij Veld en Beek de boerderij even verderop op de stuwwal in de gebruik genomen en ontwikkelt hier nu een biologisch landbouwbedrijf. Veld en Beek startte in 1999 met het inscharen van ossen (vleeskoeien) van Blaarkoppen en Lakenvelders in natuurgebieden in de omgeving. En doet dat nu nog steeds.

Op de Noordberg waren in het verleden twee schaapskooien.




Route:

  • Neem het pad tussen de akkers door.


Zicht op Boersberg

#Zicht op Boersberg
Lopend over de vlakte tussen de akkers door heb je een prachtig uitzicht over de landerijen van de Boersberg. Of moeten we spreken van Landgoed De Boersberg? Op oude kaarten staat hier een heideveld met enkele schaapskooien aan de randen; het zogenaamde kampenlandschap. Gelukkig laat boer Schouten zijn koeien nog buiten lopen en draagt zo bij aan de landschapsbeleving van het boerenland. De doorsnijding van de A50 is hier niet storend, omdat de snelweg gelukkig verdiept in het landschap is aangelegd; ook de geluidshinder is hierdoor beperkt.
De Boersberg zelf is als een duidelijke verhoging op de stuwwal te zien.




Route:

  • Vervolg het pad tot de eikenlaan.


Eikenlanen Noordberg

#Eikenlanen Noordberg
Eikenlanen over de Noordberg. De weg waarop je loopt behoorde tot de wegen vanuit het kasteel Doorwerth naar de kerk in Heelsum. Op sommige plekken zijn de bomenrijen dubbel uitgevoerd. Langs de akkerranden vind je af en toe een vlierstruik.




Route:

  • Volg de eikenlaan richting de houtwallen.


Kleinschalige ontginningen

#Kleinschalige ontginningen
Op kaarten rond 1880 was de Noordberg en de Boersberg hier een heideveld met een schaapskooi. Midden in de heide lagen akkers rondom enkele kleinere boerderijen. De weilanden lagen vooral in de uiterwaarden en langs de Heelsumsebeek. Het vee moest vanuit uiterwaarden naar de boerderij op de stuwwal. Vandaar dat er zoveel wegen met een geleidelijke helling langs de stuwwal omhoog gaan.

Prikkeldraad bestond nog niet. Het wild in het hakhout en de schapen op de heide werden van de akkers geweerd door dichtbegroeide houtwallen met Sleedoorn, Meidoorn en Bramen.




Route:

  • Loop verder bovenlangs de stuwwal tot je een picknicktafel ziet.


Uitzichtpunt Noordberg

#Uitzichtpunt Noordberg
Vanaf dit uitzichtpunt kijk je ver uit over de rivier de Neder-Rijn. Zie je in de omgeving van de picknickbank de eikenhakhout strubben met een prachtige ondergroei van mossen.




Route:

  • Volg het kleine bospad langs de rand van de stuwwal.


Galg op de Noordberg

#Galg op de Noordberg
De Noordberg is een opvallend scherpe, uitstekende punt. Vroeger werd zo'n punt een 'oord' genoemd. 'Ten Oordberg werd in spreektaal de Noordberg.
Op oude kaarten (o.a. van 1616 en 1712) komt de naam Oordberg nog voor. Op deze kaarten stond onderaan de heuvel een galg getekend.
Doorwerth was een hoge heerlijkheid tot 1817; waarbij de Heer van Doorwerth als rechter mocht optreden. Hoge heerlijkheden mochten lijfstraffen en zelfs de doodstraf uitspreken.
De galg was vanaf de weg voor reizigers, maar ook vanaf de rivier goed zichtbaar.




Route:

  • Loop de heuvel af.
  • Sla bij het klaphek links af.
  • Loop verder tot op het bruggetje.


Bruggetje Heelsumsebeek

#Bruggetje Heelsumsebeek
Vanaf deze plek heb je een prachtig uitzicht overzicht over de meanders in de Heelsumsebeek. De beek vormde een natuurlijke begrenzing van de Heerlijkheid Doorwerth.
De oorsprong van de Heelsumsebeek lag ooit bij Terlet, midden op de Veluwe. De beek liep via het Papendal naar Renkum, waar de Wolfhezerbeek zich erbij voegde. De Heelsumsebeek was dus een echte zijrivier van de Rijn.
Het dal is altijd vol bedrijvigheid geweest: er zijn grafheuvels uit de prehistorie, in de Middeleeuwen lag er een klooster en verschillende kastelen(Rondeel Wolfheze, Warnsborn), en vanaf ca. 1550 kwamen er watermolens die zorgden voor industriële bedrijvigheid, in 1735 stonden er 8 papiermolens in het Heelsums Beekdal. De papierindustrie (Parenco en Schut) is er nu nog steeds.




Route:

  • Loop door tot aan de T-splitsing van wegen.


Jufferswaard Renkum

#Jufferswaard Renkum
De waterplassen in de Jufferswaard zijn ontstaan doordat de klei is afgegraven om er stenen van te bakken in de steenfabrieken in de omgeving.
Deze waterplassen dreigden te verdrogen. In 2005 heeft Staatsbosbeheer een duiker in de dijk tussen dit water en de Heelsumsebeek aangelegd. Nu worden ze gevoed met water uit die beek. Sindsdien is het aantal broedvogels aanzienlijk toegenomen, waaronder de Zomertaling, de Kleine Plevier, het Porceleinhoen, de Lepelaar. 's Winters zie je hier massa's ganzen en 's zomers baden de koeien in het koele water.




Route:

  • Volg het pad over het dijkje langs de Heelsumsebeek.
  • Loop door tot je op de hoek met de zomerdijk bij de Rijnoever bent.


Vistrap Heelsumsebeek

#Vistrap Heelsumsebeek
Vanwege de vele Zalm die vroeger in de Heelsumsebeek zwom, heeft Baron Van Brakell hier in de 19e eeuw een vishek geplaatst. De zalm die de Heelsumsebeek opzwom werd zo gevangen. De Baron verdeelde de vis onder zijn medeburgers. Er was heel veel vis in de Rijn. Vooral zalm.
Dienstmeisjes hadden in hun arbeidsovereenkomst staan dat de Vrouw des Huizes hen niet vaker dan drie keer per week zalm mocht voorzetten.




Route:

  • Volg het pad over de zomerdijk langs de Rijnoever tot de driesprong bij de hoek van de waterplas.


Zwanentrio Jufferswaard

#Zwanentrio Jufferswaard
Het eiland is favoriet bij zwanen om te broeden. In de winter van 2006-2007 vloog er een zwarte zwaan binnen en daarmee veranderde het leven van het koppel witte knobbelzwanen drastisch.
De zwarte zwaan wilde partner worden. Een geduchte strijd van 3 jaar volgde. In 2007 verstoorde de zwarte zwaan de nesten van het witte paar, zodat er geen jongen kwamen. In 2008 verschalkte een vos minstens één jong van een nest van vijf.
Sinds 2011 is het een zwart-wit zwanentrio, waarbij de zwarte zwaan de vader is van 3 (2011) en van 5 (2012)jongen. In 2013 verdronk het nest bij hoog water begin juni.
Al in de periode van Tsjaikovski spraken zwanen tot de verbeelding, tegenwoordig vind je hun verhaal op internet via dit blog: zwanen-epos.




Route:

  • Loop verder over de zomerdijk richting schoorsteen.


Steenfabriek Renkum

#Steenfabriek Renkum
Ruïnes van de steenfabrieken (vlamoven, veldoven en bijgebouwen). Als je goed op de grond kijkt, zie je nog een smalspoor liggen. Met wagentjes werd de klei vanuit de uiterwaard, naar de droogbanen en vervolgens naar de ovens gebracht. Een paard trok die wagentjes en later was dat een stoomlocomotief. Veel dorpelingen vonden hier werk, ook vrouwen en kinderen. Het werk was zwaar en ze maakten lange dagen. Gelukkig is de kinderarbeid sinds 1889 verboden.
Deze steenfabriek werd in 1874 gebouwd en ook in 1944 verwoest.
Aan de overkant van de Rijn is nog een steenfabriek in bedrijf, evenals bij Kasteel Doorwerth. Wil je wel eens in zo'n karretje rijden? Dat kan aan de overkant in Heteren, bij de Gelderse Smalspoor Stichting.




Route:

  • Loop door tot aan een driesprong.


Uitzicht over de Neder-Rijn

#Uitzicht over de Neder-Rijn
Op de Neder-Rijn vaart heel wat minder beroepsvaart dan op de Waal. De binnenvaart noemt de Neder-Rijn gekscherend het fietspad van de Waal. Op de Neder-Rijn moet je schip minstens drie keer "geschut" worden, hier bij Driel, Amerongen en Hagenstein.
Toch passeren hier 13.500 kleine rijnaken en wel 6.500 boten van de pleziervaart. Afhankelijk van de grootte van het schip vervoert het een lading van zo'n 14 tot 120 vrachtwagens.
Op de Waal zijn de schepen veel groter; die kunnen een lading van 400 vrachtwagens vervoeren. De binnenvaart is een relatief milieuvriendelijke en veilige manier van transport.
Opvallend zijn de grote hoeveelheid zoetwaterschelpen op de strandjes hier langs de Rijn.




Route:

  • Loop over de Melkdam richting het dorp tot de lange kleibult rechts.


Waterzuivering en biomassa installatie

#Waterzuivering en biomassa installatie
Je kijkt hier op de afvalwaterzuivering van papierfabriek Parenco en op de achtergrond de biomassa installatie.
Het afvalwater uit het productieproces 'Van oud naar nieuw papier.' wordt maximaal benut. Door afvalwaterslib en slib dat ontstaat door het ontinkten van oud papier te verbranden maakt Parenco stoom. Die stoom wordt gebruikt om elektriciteit en warmte mee op te wekken. Bij het proces om van natte pulp droog papier te maken is veel warmte nodig.




Route:

  • Loop de Jufferswaard uit over de Melkdam richting het dorp Renkum.
  • Steek bij de verkeerslichten de provinciale weg over.
  • Sla in de bocht van de weg links af.
  • Na ongeveer 50 meter sta je voor de kerk.


Katholieke kerk Renkum

#Katholieke kerk Renkum
Het 14e-eeuwse beeld van Maria van Renkum heeft in deze kerk een ereplaats. Renkum is één van de oudste en grootste Mariabedevaartplaatsen in Nederland boven de grote rivieren. Het beeld heeft een grote aantrekkingskracht voor veel mensen.
Veel zoekende en lijdende mensen vinden bij "Maria van Toevlucht" rust, troost en nieuwe levensenergie.

In de kapel te Renkum- Redinchem werd rond 1380 werd dit beeld al vereerd. In 1405 werd er een vrouwenklooster van de Moderne Devotie gesticht.
Tijdens de Reformatie - ca. 1580 - werd het beeld in Utrecht bij de Bisschop in veiligheid gebracht. Op 6 mei 1928 kon het, na bijna 350 jaar ballingschap, weer feestelijk ingehaald worden. Sindsdien komen pelgrims naar Maria van Renkum. Op de laatste dinsdag van mei vindt de jaarlijkse Mariabedevaart plaats.


#Detailkaart
SVG Image


#W3C
Deze pagina voldoet aan de volgende internet standarden van het W3 Consortium (W3C).

W3C valid W3C valid W3C valid



#Ga ook eens naar


    Stichting MaakJeRoute © Copyright 2016, Stichting MaakJeRoute.
Alweer een product van de Stichting MaakJeRoute.
  Je bent momenteel niet ingelogd.
Volg ons op Twitter of meld je aan voor onze nieuwsbrief.
   
 
Onze sponsoren:


 
 
 
Onze project partners:

 
 
Provincie Gelderland

Gemeente Renkum

Dorpsplatform Doorwerth

Bureau voor toerisme deVeluwe.nl